Yemek Kitabı türünün doğuşu ve tarihi
Bilinen en eski yemek tarifleri, yaklaşık 4.000 yıl önce Mezopotamya'da kil tabletlere yazılmıştır. Antik Roma'dan kalan ve Apicius'a atfedilen De Re Coquinaria, günümüze ulaşan en eski yemek kitaplarından biridir. Orta Çağ'da saray mutfaklarının tarifleri el yazmalarıyla aktarıldı.
Matbaayla birlikte yemek kitapları yaygınlaştı. 1825'te Fransız yazar Brillat-Savarin'in Lezzetin Fizyolojisi'si yemeği bir kültür ve felsefe konusu haline getirdi. 1903'te Auguste Escoffier'in Le Guide Culinaire'i profesyonel mutfağın temel kitabı oldu. 1961'de Julia Child'ın Fransız Mutfağı Sanatında Ustalık'ı ev aşçılarına yönelik modern yemek kitabının öncüsü oldu. Renkli baskının gelişmesiyle yemek kitapları en görsel ve en çok hediye edilen kitap türlerinden birine dönüştü.
Türk mutfağı da yazılı kaynaklar açısından zengindir. Kaşgarlı Mahmud'un 11. yüzyılda yazdığı Divanü Lügati't-Türk, pek çok yemek ve içecek adını kayda geçirir. 15. yüzyılda Muhammed bin Mahmud Şirvani'nin Türkçe yemek kitabı, Osmanlı saray mutfağının erken bir tanığıdır. 1844'te basılan Melceü't-Tabbâhîn (Aşçıların Sığınağı) ilk basılı Osmanlı yemek kitabı kabul edilir. Cumhuriyet döneminde Ekrem Muhittin Yeğen'in Alaturka ve Alafranga Yemek Öğretimi kitabı kuşaklarca kullanıldı; Nevin Halıcı yöresel Türk mutfağını araştırıp kayda geçirdi. Bugün yöresel yemek kitapları, belediyeler ve kadın kooperatifleri için de önemli bir yayın alanı.
Dünyadan ünlü yemek kitabı yazarları
- ApiciusDe Re Coquinaria — Antik Roma'dan kalan en eski yemek kitaplarından.
- Brillat-SavarinLezzetin Fizyolojisi — gastronomi yazınının klasiği.
- Auguste EscoffierLe Guide Culinaire — profesyonel mutfağın kutsal kitabı.
- Julia ChildFransız Mutfağı Sanatında Ustalık — ev aşçılarının rehberi.
Türkiye'den yemek kitabı örnekleri
- Kaşgarlı MahmudDivanü Lügati't-Türk — eski Türk yemeklerinin ilk yazılı kaydı.
- Mehmed KâmilMelceü't-Tabbâhîn — ilk basılı Osmanlı yemek kitabı (1844).
- Ekrem Muhittin YeğenKuşaklar boyu mutfaklarda kullanılan klasik yemek öğretim kitabının yazarı.
- Nevin HalıcıYöresel Türk mutfağının araştırmacısı ve kayda geçiricisi.
Yemek Kitabı türünün alt türleri
Yemek Kitabı yazarken 5 ipucu
- Tarifleri gerçekten deneyin ve ölçüleri gram/su bardağı gibi net birimlerle yazın.
- Her tarifte malzeme listesi, hazırlık süresi ve kaç kişilik olduğu bulunsun.
- Fotoğraf iyi değilse hiç olmasın; kötü fotoğraf iştah kaçırır. Profesyonel çekim önerilir.
- Tariflerin hikâyelerini ekleyin: 'Bu yemeği ninem bayram sabahları yapardı...'
- Bölümleri çorbalar, ana yemekler, tatlılar gibi mantıklı sıralayın ve sona bir dizin koyun.
Yemek kitabı bastırmak: sık sorulan sorular
Yemek fotoğraflarını sizin çekmeniz mümkün mü?
Yemek fotoğrafçılığı için anlaşmalı fotoğrafçılarla çalışabiliyoruz. Kendi fotoğraflarınızı kullanmak isterseniz baskı kalitesine uygun olup olmadığını kontrol ediyoruz.
Annemin tarif defterini kitap yapabilir miyiz?
Elbette. El yazısı tarifleri yazıya döküyor, düzenliyor ve aile fotoğraflarıyla birlikte duygusal bir hatıra kitabına dönüştürüyoruz. 100 adetle aile ve yakın çevreye hediye edebilirsiniz.
Belediyemiz/kooperatifimiz için yöresel yemek kitabı yapıyor musunuz?
Evet. Yöresel yemek kitapları hem kültürel mirası korur hem de tanıtım ve hediyelik ürün olarak çok etkilidir.