Polisiye türünün doğuşu ve tarihi
Polisiyenin doğum tarihi genellikle 1841 olarak kabul edilir: Edgar Allan Poe o yıl yayımladığı Morg Sokağı Cinayetleri öyküsünde dedektif C. Auguste Dupin'i yarattı. Kapalı oda gizemi, zeki dedektif ve ona hayranlıkla eşlik eden anlatıcı gibi türün temel unsurları ilk kez bu öyküde bir araya geldi.
1887'de Arthur Conan Doyle, Sherlock Holmes'u Kızıl Dosya ile okurlara tanıttı ve polisiyeyi dünya çapında bir fenomene dönüştürdü. 1920'ler ve 30'lar 'polisiyenin altın çağı' olarak anılır: Agatha Christie, Dorothy L. Sayers ve diğerleri okurla adil bir zekâ oyunu oynayan bulmaca romanlarını mükemmelleştirdi. Aynı yıllarda Amerika'da Dashiell Hammett ve Raymond Chandler, sokakların sert gerçekliğini anlatan 'hard-boiled' polisiyeyi doğurdu. 1990'lardan sonra ise İskandinav polisiyesi karanlık atmosferi ve toplumsal eleştirisiyle dünyayı sardı.
Türkiye'de polisiye, Ahmet Mithat Efendi'nin 1884'te yayımladığı Esrar-ı Cinayat ile başladı. 1920'lerde Peyami Safa, Server Bedi takma adıyla yazdığı Cingöz Recai serisiyle Türk polisiyesinin ilk popüler kahramanını yarattı. Kemal Tahir'in Mike Hammer adıyla yazdığı romanlar ve 1990'lardan itibaren Ahmet Ümit'in Başkomser Nevzat romanları ile türün okur kitlesi giderek büyüdü. Bugün Türk polisiyesi en çok satan türler arasında.
Dünyadan ünlü polisiye yazarları
- Edgar Allan PoeMorg Sokağı Cinayetleri ile polisiyenin mucidi.
- Arthur Conan DoyleSherlock Holmes ile tarihin en ünlü dedektifini yarattı.
- Agatha ChristieDoğu Ekspresinde Cinayet, On Küçük Zenci — 'polisiyenin kraliçesi'.
- Raymond ChandlerBüyük Uyku ile dedektif Philip Marlowe'u ve sert polisiyeyi zirveye taşıdı.
- Georges SimenonKomiser Maigret serisiyle psikolojik polisiyenin ustası.
Türkiye'den polisiye örnekleri
- Ahmet Mithat EfendiEsrar-ı Cinayat — ilk Türk polisiye romanı.
- Peyami Safa (Server Bedi)Cingöz Recai — Türk polisiyesinin efsanevi kahramanı.
- Ahmet ÜmitPatasana, İstanbul Hatırası — Başkomser Nevzat serisiyle çağdaş Türk polisiyesinin önde gelen ismi.
- Celil OkerÖzel dedektif Remzi Ünal serisiyle Türk 'hard-boiled' polisiyesinin öncüsü.
- Esmahan AykolKati Hirschel serisiyle mizahlı polisiyenin sevilen yazarı.
Polisiye türünün alt türleri
Polisiye yazarken 5 ipucu
- Önce cinayeti ve çözümü planlayın, sonra hikâyeyi geriye doğru kurun.
- İpuçlarını okurun gözü önüne koyun ama dikkatini başka yere çekin. Adil oynamak okuru mutlu eder.
- Yanlış şüpheliler (kırmızı ringa) gerilimi artırır, ama çok fazlası okuru yorar.
- Dedektifinizin bir kişisel derdi olsun; okur bulmacayı çözmek kadar karakteri de sever.
- Bölüm sonlarını birer küçük şok ya da soruyla bitirin.
Polisiye kitabı bastırmak: sık sorulan sorular
Polisiye romanlar satar mı?
Polisiye Türkiye'de ve dünyada en çok okunan türlerden biridir. Sadık bir okur kitlesi vardır ve seri yazarlar için özellikle uygundur.
Polisiye seri yazmayı düşünüyorum, ilk kitapla başlayabilir miyim?
Elbette. İlk kitabı aynı kapak tasarım diliyle basarsak, sonraki kitaplar rafta bir seri olarak tanınır.
Kurgumda mantık hatası olup olmadığını nasıl anlarım?
“Editörüm Olmadan Asla” Paketi'nde editörümüz kurgunun zaman çizelgesini, ipuçlarını ve çözümün tutarlılığını ayrıca kontrol eder.