Gezi türünün doğuşu ve tarihi
Gezi edebiyatı, tarihin ilk yazarlarıyla başlar. Heródotos'un Tarih'i aslında bir gezginin gördüklerinin kaydıdır. 13. yüzyılda Marco Polo'nun Çin yolculuğunu anlatan kitabı Avrupa'nın Doğu'ya bakışını değiştirdi. 14. yüzyılda Faslı İbn Battuta otuz yıla yakın süren yolculuklarını Seyahatname'sinde anlattı; Anadolu'yu da gezip Türk beyliklerini anlatan değerli bilgiler bıraktı.
Keşifler çağında kâşiflerin günlükleri, 18. ve 19. yüzyılda ise 'Grand Tour' yapan Avrupalı aydınların seyahat notları türü yaygınlaştırdı. Mark Twain'in Yurtdışındaki Saftiriklar'ı mizahi gezi yazısının klasiklerinden oldu. 20. yüzyılda Bruce Chatwin'in Patagonya'da'sı ve Paul Theroux'nun tren yolculukları gezi edebiyatını edebi bir türe dönüştürdü.
Türk edebiyatının gezi alanındaki en büyük eseri Evliya Çelebi'nin on ciltlik Seyahatname'sidir: 17. yüzyılda Osmanlı coğrafyasını ve ötesini kırk yılı aşkın süre gezen Evliya Çelebi, şehirleri, insanları, yemekleri ve gelenekleri eşsiz bir dille anlattı. Seydi Ali Reis'in Mir'atü'l-Memalik'i de önemli bir gezi eseridir. Modern dönemde Ahmet Haşim'in Frankfurt Seyahatnamesi, Tanpınar'ın Beş Şehir'i ve günümüzde gezi yazarlarının blogları bu geleneği sürdürüyor.
Dünyadan ünlü gezi yazarları
- Marco PoloDünyanın Tasviri — Avrupa'ya Doğu'yu tanıtan kitap.
- İbn BattutaSeyahatname — Orta Çağ'ın en büyük gezgininin yolculukları.
- Mark TwainYurtdışındaki Saftiriklar — mizahi gezi yazısının klasiği.
- Bruce ChatwinPatagonya'da — modern edebi gezi yazısının simgesi.
Türkiye'den gezi örnekleri
- Evliya ÇelebiSeyahatname — dünya gezi edebiyatının başyapıtlarından.
- Seydi Ali ReisMir'atü'l-Memalik — Hint Okyanusu'ndan İstanbul'a kara yolculuğu.
- Ahmet HaşimFrankfurt Seyahatnamesi — ince ironisiyle Avrupa izlenimleri.
- Ahmet Hamdi TanpınarBeş Şehir — Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul.
Gezi türünün alt türleri
Gezi yazarken 5 ipucu
- Turistik bilgiden çok kişisel deneyimi anlatın; rehberi herkes bulabilir, sizin gözünüzü değil.
- Yol arkadaşları, yerel insanlarla diyaloglar gezi kitabına can verir.
- Yolculukta not tutun; ayrıntılar zamanla unutulur.
- Fotoğrafları yüksek çözünürlükte saklayın; baskı için en az 300 dpi gerekir.
- Yerel kültüre saygılı bir dil kullanın.
Gezi kitabı bastırmak: sık sorulan sorular
Gezi blogumdaki yazıları kitap yapabilir miyim?
Evet. Blog yazılarınızı rota ya da tema düzenine göre sıralıyor, editörlükle kitap diline uyarlıyoruz.
Fotoğraflı gezi kitabı pahalı mı?
Renkli baskı ve kuşe kâğıt maliyeti artırır. Fotoğrafları ayrı bir renkli bölümde toplamak veya siyah-beyaz kullanmak maliyeti düşürebilir. Size seçenekleri birlikte sunarız.
Kendi şehrimi anlatan bir kitap yazmak istiyorum, ilgi görür mü?
Şehir kitapları özellikle yerel kitapçılarda, belediyelerde ve hediyelik pazarda çok ilgi görür.